O bezpiecznej żywności słów kilka 
Tekst ten przeczytasz w: 4 minuty

7 czerwca 2023

Dziś (7 czerwca 2023) obchodzimy Światowy Dzień Bezpieczeństwa Żywności – i choć o żywności często myślimy w kategorii „zdrowa” lub „niezdrowa”, to najważniejsze jest by była bezpieczna.

Ale co to oznacza? Zacznijmy od teorii. Często bowiem słyszymy o „superfoods” i „junk foods”. Wytwarza to w nas przeświadczenie, że wystarczy od czasu do czasu sięgnąć po odpowiedni produkt, by zapewnić sobie zdrowe i długie życie. Tymczasem nie ma czegoś takiego jak zdrowa i niezdrowa żywność. Zdrowe mogą być nasza dieta i styl życia. Innymi słowy – to jak układamy nasz jadłospis i czym żywimy się regularnie.

Według definicji Organizacji Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa (FAO), bezpieczeństwo żywności oznacza, że żywność nie spowoduje szkody dla konsumenta, gdy jest przygotowywana i/lub spożywana zgodnie z przeznaczeniem. Oznacza to, że żaden produkt i żaden składnik, zjadany w ilościach zalecanych przez specjalistów, nie może zaszkodzić naszemu zdrowiu – tj. nie może wywołać natychmiastowego zatrucia, ale nie może też powodować negatywnych skutków zdrowotnych w późniejszym czasie.

Żywność w Unii Europejskiej jest bezpieczna!

W maju 2023 roku Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) opublikował najnowszy raport dotyczący pozostałości pestycydów w żywności dostępnej w Europie. Wyniki badań objęły ponad 87 863 próbek z państw członkowskich Unii Europejskiej. To kolejny rok, w którym 96,1 proc. przebadanych próbek spełniło bardzo rygorystyczne normy określone w przepisach, a 55,7 proc. z nich nie zawierało pozostałości pestycydów! Więcej na ten temat przeczytasz w tym raporcie.

W trakcie ostatnich lat wyniki pozostają niezmienne – o tym, jak było w poprzednich latach pisaliśmy m.in.  w artykule Żywność na europejskim rynku ponownie uznana za bezpieczną oraz Pozostałości pestycydów w żywności – są wyniki badań.

Kto czuwa nad bezpieczeństwem żywności?

Za bezpieczeństwo żywności odpowiadają wszyscy uczestnicy łańcucha żywnościowego. Działania podejmowane są już u rolnika – na polu uprawnym i w zagrodzie hodowlanej. Odpowiednie praktyki stosują również przetwórcy, przewoźnicy, sprzedawcy hurtowi i detaliczni. Każdy sklep spożywczy który odwiedzasz musi dbać m.in. o odpowiednie temperatury i sposób magazynowania żywności. Ale wiele zależy także od nas – konsumentów. To my jesteśmy ostatnim ogniwem w tym łańcuchu.

W Polsce czuwa nad tym Główny Inspektorat Sanitarny (GIS, popularnie zwany Sanepidem), który bada produkty i informuje o szkodliwych składnikach, niewłaściwym opisaniu etykiet czy wycofaniu niebezpiecznych produktów z rynku. GIS w badaniach wspiera Inspektorat Weterynarii (który bada produkty pochodzenia zwierzęcego), Główny Inspektorat Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (bada jakość produktów) oraz Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa, która kontroluje m.in. czy rolnicy prawidłowo stosują środki ochrony roślin. Z kolei na gruncie europejskim dba o to Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA), który przy pomocy instytucji państwowych (w Polsce wspomaga ją w tym GIS) systematycznie publikuje raporty dotyczące bezpieczeństwa żywności w całej Unii Europejskiej.

Czy możemy zadbać o bezpieczeństwo żywności we własnym domu?

Ważne jest odpowiednie postępowanie z żywnością przyniesioną do domu. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) opracowała szereg wskazówek dla konsumentów, znanych jako pięć kroków do bezpiecznej żywności. Są nimi między innymi: utrzymanie czystości, oddzielenie surowej żywności od ugotowanej, przechowywanie żywności w odpowiedniej temperaturze, dokładne gotowanie i uważne wybieranie produktów.

O pięciu prostych krokach do zachowania bezpieczeństwa żywności w domu stworzyliśmy darmowego e-booka. Zachęcamy do jego pobrania TU.

Pestycydy – postrach naszej kuchni?

Pestycydy w żywności, to hasło, które elektryzuje, a nasz niepokój podsycają głośne nagłówki, świadczące o wykryciu pozostałości jakiejś substancji w produktach spożywczych. Zanim jednak zaczniemy opróżniać spiżarnię w obawie o własne zdrowie, warto dowiedzieć się, o co chodzi z tymi pozostałościami. Pozostałości to śladowe ilości produktów lub ich metabolitów, występujące na powierzchni lub wewnątrz zebranych plonów. Najwyższe dopuszczalne poziomy pozostałości pestycydów w poszczególnych produktach spożywczych, czyli NDP (po angielsku – MRL, Maximum Residue Level), wyrażane w mg/kg produktu, są wyznaczane na etapie autoryzacji środka ochrony roślin na poziomie unijnym przy udziale EFSA i ogłaszane w formie aktów prawnych, dostępnych na stronie internetowej Komisji Europejskiej. Wszyscy producenci, importerzy czy dystrybutorzy żywności do lub w UE muszą się do nich stosować.

Ustalając NDP bierze się pod uwagę przede wszystkim toksyczność substancji, realne poziomy pozostałości wykrywane w plonach przy prawidłowo wykonywanych opryskach oraz nasze zwyczaje żywieniowe. Uwzględnia się tutaj „scenariusz najgorszego przypadku”, czyli bardzo wysokie, ale realistyczne spożycie danego produktu. W trosce o zdrowie konsumentów, NDP są co najmniej 100 razy mniejsze niż dawka bezpieczna dla człowieka. W uproszczeniu są to normy handlowe, których przekroczenie sprawia, że produkt jest nielegalny i nie powinien pozostawać w sprzedaży. Natomiast aby sprawdzić to, czy przekroczenie norm jest potencjalnie niebezpieczne dla zdrowia konsumenta, przeprowadza się ocenę ryzyka i jeśli zagrożenie jest realne, takie zgłoszenie publikowane jest w ramach Systemu Wczesnego Ostrzegania o Niebezpiecznych Produktach Żywnościowych i Środkach Żywienia Zwierząt (RASFF), a produkt jest wycofywany z rynku lub nie może być wprowadzony na rynek (w przypadku kontroli na granicy).

A jak bada się żywność i jak to jest z pestycydami w żywności opisaliśmy w artykule Bezpieczna żywność – co to takiego?

Płuczemy w sodzie czy wystarczy w wodzie?

W wielu źródłach, szczególnie internetowych, można ostatnio znaleźć porady dotyczące szczególnego procesu płukania warzyw i owoców, który ma usuwać szkodliwe bakterie oraz środki ochrony roślin. Polega to na płukaniu produktów spożywczych w roztworach octu i/lub sody. W rzeczywistości takie procedury mogą uczynić więcej złego niż dobrego. Badania pokazują, że do usunięcia zanieczyszczeń, w tym drobnoustrojów, wystarczy dokładne umycie warzyw i owoców przed spożyciem pod bieżącą wodą.

Niech więc najlepszą poradą będą słowa eksperta prof. dr hab. Jana Ludwickiego, eksperta w dziedzinie zdrowia publicznego – Wszystkie owoce i warzywa należy myć, ale nie w substancjach, które zepsują nam smak potrawy. Ocet czy soda oczyszczona nie mają wpływu na polepszenie jakości produktu. Trzeba myć w zwyklej wodzie, w ten sposób zmywamy pozostałości, które jak wiemy, są niewielkie.

 

Zobacz też

4 kroki do bezpiecznych zakupów środków ochrony roślin w Internecie

4 kroki do bezpiecznych zakupów środków ochrony roślin w Internecie

Zakupy w Internecie pozwalają oszczędzić czas i ominąć kolejki. Są bardzo wygodne, więc cieszą się coraz większą popularnością. W Internecie można kupić już niemal wszystko. Z każdym rokiem na aukcjach internetowych pojawia się także coraz więcej ofert środków ochrony...

Niezbędnik każdego rolnika, czyli jak wygląda nowoczesne rolnictwo

Niezbędnik każdego rolnika, czyli jak wygląda nowoczesne rolnictwo

Nadejście wiosny oznacza dla rolników intensywną pracę w gospodarstwie, często od świtu do późnej nocy. Większość upraw w tym czasie wymaga ochrony przed chorobami i szkodnikami. Obecnie rolnicy mają dostęp do wielu narzędzi, począwszy od metod niechemicznych, aż po...

Już od 13 lat wspólnie z KRUS dbamy o bezpieczeństwo rolników 

Już od 13 lat wspólnie z KRUS dbamy o bezpieczeństwo rolników 

Choć życie na wsi może kojarzyć się z przyjemną pracą na świeżym powietrzu w otoczeniu pięknych pól to warto zdać sobie sprawę, że to ciężka fizyczna praca, która nie jest pozbawiona stresu i obaw związanych z planowanymi zbiorami. Ponadto rolnicy narażeni są na...

Wspólnie zasialiśmy 7 hektarów łąki kwietnej dla zapylaczy! 

Wspólnie zasialiśmy 7 hektarów łąki kwietnej dla zapylaczy! 

To dzięki zapylaczom nasz świat mieni się różnorodnością kolorów, a my możemy cieszyć się smakiem naszych ulubionych owoców i warzyw.  Wszyscy wiemy, że pszczoły miodne są zapylaczami, choć warto podkreślić, że nie tylko one zapylają rośliny! Hodowane przez...

Jak powstają zdrowe pomidory? 

Jak powstają zdrowe pomidory? 

Soczyste, smaczne, pachnące, jędrne i niezwykle zdrowe. Są cennym źródłem likopenu, potasu a także witamin C i E oraz beta-karotenu, które wspierają nasze zdrowie. Chętnie uprawiamy je w naszych ogródkach i niemal codziennie goszczą na naszych stołach. Mowa oczywiście...

Wakacje na wsi? Sprawdź, czy twoje dzieci są bezpieczne

Wakacje na wsi? Sprawdź, czy twoje dzieci są bezpieczne

Prowadzenie gospodarstwa rolnego stawia przed rolnikami wiele wyzwań. Ważnym aspektem pracy w rolnictwie jest dbanie o bezpieczeństwo, zwłaszcza jeśli w gospodarstwie przebywają dzieci. Letnie miesiące nakładają na siebie wzmożoną pracą rolników i wakacje dzieci,...

Nie taka straszna dwunastka   

Nie taka straszna dwunastka  

Eksperci mówią: „Warzywa i owoce powinny stanowić podstawę naszej diety”. WHO zaleca spożywanie minimum 400 g warzyw i owoców dziennie. Tymczasem owoce i warzywa demonizowane są ze wszystkich stron - bo cukry, bo pełne chemii i tych strasznych pestycydów i do tego „ze...

Szkolimy nie tylko online  

Szkolimy nie tylko online  

Jak rozpoznać podrobiony środek ochrony roślin? Czy wyjątkowa promocja zawsze oznacza kłopoty? Czy zawsze powinienem nosić kombinezon w trakcie wykonywania oprysku? Jak najlepiej przygotować opakowania po środkach ochrony roślin do zwrotu i czy trzeba gdzieś...

Nagradzamy bezpieczeństwo 

Nagradzamy bezpieczeństwo 

Dobrze zorganizowane gospodarstwo rolne, uporządkowane narzędzia, odpowiednio oznakowana przestrzeń – to główne elementy pokazujące, że rolnik właściwie dba o bezpieczeństwo swoje, pracowników i domowników. Prowadzenie gospodarstwa rolnego bowiem to praca na wielu...

Kupowanie podróbek nie popłaca – mamy kolejny wyrok sądu!

Kupowanie podróbek nie popłaca – mamy kolejny wyrok sądu!

Podanie wyroku Sądu Rejonowego w Świnoujściu II Wydział Karny do publicznej wiadomości Sąd Rejonowy Świnoujściu II Wydział Karny po rozpoznaniu sprawy sygn. akt II 282/21 orzekł w wyroku z dnia 16 grudnia 2021 roku w pkt. III o podaniu przedmiotowego wyroku do...

Rolnictwo na miarę XXI wieku

Rolnictwo na miarę XXI wieku

Susze, powodzie, wzrastająca odporność agrofagów na środki ochrony roślin – to już codzienność każdego rolnika. Chcąc dostarczyć żywność prawie 8 miliardom ludzi na świecie, musi poszukiwać najbardziej efektywnych sposobów uprawy. Kluczem do sukcesu jest wykonanie...

Podziel się:

Udostępnij ten artykuł na swoich social-mediach