Silna wspólnota lokalna, odpowiedzialne zarządzanie przestrzenią wiejską i rosnąca rola kobiet w sołectwach coraz wyraźniej kształtują współczesną wieś. Tegoroczna gala konkursu „Sołtyska/Sołtys Roku”, która odbyła się 13 czerwca 2025 r. w gmachu Senatu RP z inicjatywy Gazety Sołeckiej oraz Krajowego Stowarzyszenia Sołtysów, była nie tylko okazją do wyróżnienia najbardziej zaangażowanych sołtysek i sołtysów, ale też wniosła ważny głos w szerszej dyskusji na temat funkcjonowania polskiej wsi.
Jako Polskie Stowarzyszenie Ochrony Roślin od ponad sześciu lat wspieramy konkurs „Sołtyska/Sołtys Roku” jako partner. Widzimy, jak ważną rolę pełnią sołtyski i sołtysi w codziennej pracy z mieszkańcami – również wtedy, gdy chodzi o przekazywanie wiedzy o odpowiedzialnym stosowaniu środków ochrony roślin i wspieranie zrównoważonego podejścia do rolnictwa.
Uroczystość poprzedziła konferencja pt. „Sołectwo, Samorząd, Wspólnota – Doświadczenie Rozwoju” zorganizowana z inicjatywy senatorów: Ryszarda Bobera, przewodniczącego Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz senatora Zygmunta Frankiewicza, przewodniczącego Komisji Samorządu Terytorialnego i Administracji Państwowej.
Jednym z głównych zagadnień poruszanych podczas konferencji była rola funduszu sołeckiego w kształtowaniu rozwoju terenów wiejskich. Jak wskazała dr Julita Łukomska z Narodowego Instytutu Samorządu Terytorialnego, od 2010 roku wartość tego funduszu wzrosła z 300 do 840 milionów złotych. Obecnie stanowi on przeciętnie 0,85% budżetów gmin. Środki z funduszu najczęściej wykorzystywane są na potrzeby związane z transportem lokalnym, kulturą oraz gospodarką komunalną, czyli dziedziny mające bezpośredni wpływ na jakość życia mieszkańców wsi. Fundusz ten przestaje być jedynie narzędziem zaspokajania bieżących potrzeb, a staje się podstawą do budowania trwałego kapitału społecznego.
Podczas wystąpień wielokrotnie akcentowano, jak ważne są edukacja oraz kompleksowe wsparcie dla sołtysek i sołtysów. W obliczu coraz bardziej skomplikowanych przepisów, rosnących oczekiwań mieszkańców oraz wyzwań związanych ze środowiskiem, efektywne zarządzanie sołectwem wymaga dziś nie tylko pasji i zaangażowania, ale również dostępu do odpowiedniej wiedzy, narzędzi oraz pomocy ze strony instytucji.
Znaczną część uwagi poświęcono rosnącej roli kobiet w sołectwach. Już niemal połowa (49,48 proc.) sołtysów w Polsce to kobiety. W dziewięciu województwach to one stanowią większość wśród lokalnych liderów. To wyraźny sygnał, że kobiety coraz częściej stają się siłą napędową przemian na wsi, aktywnie uczestnicząc w rozwoju społecznym, ekologicznym i gospodarczym swoich społeczności.
Sołtyski i sołtysi nagrodzeni
Zwieńczeniem wydarzenia była uroczysta gala, podczas której marszałek Senatu Małgorzata Kidawa-Błońska wręczyła nagrody dziesięciu laureatom 23. edycji konkursu „Sołtys Roku”.
W swoim wystąpieniu podkreśliła, że: „Żeby być sołtyską, sołtysem, , trzeba mieć bardzo dużo siły, bardzo dużo odwagi. Trzeba mieć wspaniałe marzenia, potrafić rozmawiać z innymi ludźmi i mieć bardzo dużo cierpliwości.”
W gronie laureatów znaleźli się m.in. sołtyski i sołtysi z województw: mazowieckiego, łódzkiego, wielkopolskiego, opolskiego, dolnośląskiego, pomorskiego oraz warmińsko-mazurskiego. W tegorocznej edycji ufundowaliśmy statuetki dla zwycięzców, które wręczyła Małgorzata Bojańczyk, Dyrektorka Generalna PSOR.
Od trzydziestu lat Polskie Stowarzyszenie Ochrony Roślin promuje bezpieczne i odpowiedzialne stosowanie środków ochrony roślin, wspierając rolników w zdobywaniu wiedzy oraz wdrażaniu sprawdzonych praktyk. Ważną rolę w tym procesie odgrywają sołtyski i sołtysi, którzy m.in. aktywnie zachęcają mieszkańców do właściwego postępowania z opakowaniami po środkach ochrony roślin w ramach Systemu Zbiórki Opakowań PSOR. System funkcjonuje od ponad dwóch dekad i umożliwia rolniczkom i rolnikom bezpłatne, bezpieczne i zgodne z przepisami zagospodarowanie pustych opakowań po środkach ochrony roślin. Dotychczas udało nam się zebrać ponad 31 tysięcy ton pustych opakowań.
-To rezultat wspólnego zaangażowania rolniczek, rolników, sklepów, samorządów i – co niezwykle ważne – Państwa, sołtysek i sołtysów. Aktywnie włączamy lokalne społeczności i współpracujemy z Państwem, bo to właśnie Wy jesteście najbliżej społeczności rolniczej, wspieracie ich na co dzień i przekazujecie wiedzę, która pomaga podejmować odpowiedzialne decyzje – podkreśliła Małgorzata Bojańczyk podczas wystąpienia.
Tegoroczna odsłona konkursu „Sołtyska/Sołtys Roku” ponownie udowodniła, że to właśnie sołtyski i sołtysi, dysponujący wiedzą, odpowiednimi narzędziami i zaufaniem lokalnej społeczności, tworzą fundament nowoczesnej i odpowiedzialnej wsi. Nie ograniczają się jedynie do reagowania na bieżące potrzeby, ale aktywnie wytyczają kierunki rozwoju, łącząc tradycję z nowoczesnymi rozwiązaniami.
Jeszcze raz serdecznie gratulujemy wszystkim nagrodzonym i dziękujemy za codzienne zaangażowanie w rozwój lokalnych społeczności.
Fot. PSOR
