W dniach 11–12 lutego odbyła się Konferencja Ochrony Roślin – 65. Sesja Naukowa Instytutu Ochrony Roślin – PIB, będąca okazją do podsumowania 75 lat wkładu polskiej nauki w bezpieczeństwo żywnościowe. Wydarzenie stało się platformą wielostronnego dialogu między badaczami, administracją rządową a przedstawicielami branży, koncentrując się na integracji metod biologicznych i cyfrowych z nowymi ramami prawnymi. W obliczu wyzwań transformacji rolnictwa, eksperci wskazali na konieczność synergii między wdrażaniem innowacji agrotechnicznych, takich jak drony czy biologiczne środki ochrony roślin, a pilną potrzebą stabilizacji przepisów rejestracyjnych.
Polskie Stowarzyszenie Ochrony Roślin (PSOR) zaangażowane było w przygotowanie Konferencji jako członek Komitetu Naukowego oraz Patron Honorowy wydarzenia.
Małgorzata Bojańczyk, Dyrektor Generalna PSOR, podkreśliła, że konferencja odbyła się w szczególnym momencie – w roku ogłoszonym przez Food and Agriculture Organization United Nations – Rokiem Rolniczek, inicjatywą podkreślającą kluczową rolę kobiet w zapewnianiu bezpieczeństwa żywnościowego i zrównoważonym rozwoju rolnictwa na świecie.
To symboliczne tło nadało wydarzeniu dodatkowy wymiar – zwłaszcza że spotkanie miało miejsce również w Międzynarodowym Dniu Kobiet i Dziewcząt w Nauce, ustanowionym przez United Nations.
Podczas sesji otwierającej Dyrektor IOR–PIB, dr hab. Roman Kierzek, przedstawił historię Instytutu oraz jego aktualne działania i plany rozwoju.
Jako Instytut chcemy być filarem bezpieczeństwa żywnościowego. Głównym celem jest jego zabezpieczenie poprzez ochronę roślin, ochronę bioróżnorodności, wsparcie rolnictwa konwencjonalnego oraz rozwój rozwiązań biologicznych.
– podkreślał dr hab. Roman Kierzek.
Jubileuszu pogratulował również Minister Adam Nowak, podkreślając, że przez 75 lat działalności Instytut w znaczący sposób przyczynił się do rozwoju nauki i zapewnienia bezpieczeństwa żywnościowego w Polsce.
Pamiętajmy o tym, że bezpieczeństwo żywnościowe to w dużej mierze praca rolnika, ale także praca naukowa między innymi w zakresie transferu wiedzy.
Minister zwrócił również uwagę na to, że:
Musimy mieć świadomość globalnych wyzwań. Nie możemy pomijać tych, z którymi mierzymy się na co dzień takich jak zmiana pokoleniowa czy wyzwania technologiczne.
Podczas Sesji Dyrektor Departamentu Hodowli i Ochrony Roślin w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi Małgorzata Flaszka zaprezentowała aktualne dane dotyczące rynku środków ochrony roślin w Polsce. Średnie zużycie środków ochrony roślin w Polsce wynosi 1,7 kg substancji czynnej/ha. W Polsce zarejestrowanych jest 2934 środków ochrony roślin, z czego tylko 54 środki zawierają mikroorganizmy.
Dyrektor Małgorzata Flaszka podkreślała także potrzebę doprecyzowania definicji biologicznej substancji czynnej. Obecnie wiele ekstraktów i wyciągów nie mieści się w definicji mikroorganizmów, a tym samym podlega takim samym restrykcjom jak substancje chemiczne.
Podsumowując Dyrektor odpowiedziała także na pytanie:
Czy potrzebujemy więcej środków ochrony roślin? I tak i nie. Potrzebujemy nowych środków ochrony roślin o innym mechanizmie działania niż te, które są na rynku. Potrzebujemy tego, aby chronić i odpowiadać na zagrożenia, które idą i presję ze strony organizmów szkodliwych.
Omówione zostały także aktualne zmiany prawne oraz kluczowe nowelizacje ustawy o środkach ochrony roślin, w tym:
- wprowadzenie elektronicznej ewidencji zabiegów;
- regulacja sprzedaży fumigantów i innych ŚOR przez internet;
- uproszczenia w sprzedaży środków ochrony roślin na podstawie pisemnego upoważnienia (z wyłączeniem fumigantów);
- odejście od administracyjnego przedłużania zezwoleń – wprowadzenie systemu notyfikacji;
- zmiany w rozporządzeniu dotyczącym stosowania ŚOR, m.in.:
– zwiększenie dopuszczalnej prędkości wiatru do 5 m/s przy użyciu technik ograniczających znoszenie cieczy użytkowej o 75%, co realnie wydłuży okno zabiegowe dla rolników i ułatwi wykonanie zabiegu,
– pakiet uproszczeń umożliwiających stosowanie ŚOR z wykorzystaniem dronów, co pozwoli na precyzyjną aplikację (Spot Spraying) i racjonalizację kosztów ochrony, który jest w trakcie procedowania.
Magdalena Makowska, Główny Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa przedstawiła podsumowanie działań Inspekcji w zakresie bezpieczeństwa fitosanitarnego oraz kontroli rynku.
Małgorzata Bojańczyk, Dyrektor Generalna PSOR, mówiła o wyzwaniach współczesnego rolnictwa oraz wpływie unijnych strategii na kształt rynku rolnego:
Sytuacja na rynku jest trudna. W ciągu ostatnich 6,5 lat nie zatwierdzono żadnej nowej chemicznej substancji czynnej. Jednocześnie nastąpiła strata netto na poziomie 89 substancji czynnych (84 chemicznych i 5 biologicznych).
Dyrektor PSOR podczas sesji otwarcia podkreśliła, że zdaniem branży kierunek upraszczania zaproponowany w ramach pakietu Food and Feed Safety Simplification Omnibus (obejmujący m.in. bezterminowe zatwierdzenia substancji czynnych ) jest zasadniczo pozytywny, gdyż wprowadza mechanizm bezterminowych zatwierdzeń substancji czynnych, co może przywrócić stabilność planowania produkcji.
Jak podkreślała:
Uproszczenia powinny dotyczyć całego obszaru ochrony roślin, uwzględniając rozwiązania konwencjonalne i innowacje. Intencja uproszczeń jest potrzebna, jednak kluczowe będzie to, aby tempo, konstrukcja i skala zmian były realnie dostosowane do możliwości branży, a także samych rolniczek i rolników. Tak, aby nie generowały nowych barier i kosztów.
W pozostałych sesjach Konferencji podczas swoich wystąpień przedstawiciele PSOR podkreślali:
- konieczność zapewnienia rolnikom warunków do prowadzenia opłacalnej produkcji rolnej;
- wpływ wycofywania substancji czynnych na rynek;
- znaczenie preparatów biologicznych jako uzupełnienia konwencjonalnych środków ochrony roślin (wspierane inwestycjami branży rzędu 4 mld euro do 2030 r.);
- rolę innowacji, narzędzi cyfrowych i rolnictwa precyzyjnego (inwestycje rzędu 10 mld euro do 2030 r.), takich jak AgriGuide czy CTS (Closed Transfer Systems).
Podsumowanie
Konferencja była nie tylko okazją do podsumowania 75 lat działalności Instytutu Ochrony Roślin, lecz także platformą do dyskusji o przyszłości ochrony roślin w Polsce i Europie. W centrum uwagi znalazły się tematy takie jak bezpieczeństwo żywnościowe, rozwój biologicznych metod ochrony roślin, potrzeba uproszczeń legislacyjnych, cyfryzacja i rolnictwo precyzyjne oraz odpowiedź na globalne i technologiczne wyzwania współczesnego rolnictwa.
Ochrona roślin pozostaje jednym z kluczowych filarów stabilności produkcji rolnej. Potrzebna jest równowaga między bezpieczeństwem, innowacją a realnymi potrzebami rolników.
Do zobaczenia za rok!
