Aktualizacja 30.09.2026
Rada Unii Europejskiej osiągnęła dziś porozumienie w sprawie mandatu negocjacyjnego dotyczącego pakietu F&FS Omnibus. Tekst został przyjęty i zostanie skierowany do rozmów trójstronnych (trilogu).
Komentarz Małgorzaty Bojańczyk, dyrektor generalnej Polskiego Stowarzyszenia Ochrony Roślin, do posiedzenia Komitetu Stałych Przedstawicieli (Coreper II) 30 września 2026 r., w sprawie zatwierdzenia mandatu negocjacyjnego Rady w sprawie pakietu Food and Feed Safety Omnibus (Omnibus X).
Jutrzejsze posiedzenie Coreperu ma znaczenie wykraczające poza kolejny etap prac nad Omnibusem X. Jeśli mandat Rady zostanie zatwierdzony bez dyskusji, właśnie 30 września zostanie w praktyce określone stanowisko państw członkowskich na negocjacje z Parlamentem Europejskim. To moment, w którym warto spojrzeć nie tylko na to, czy Omnibus upraszcza przepisy, ale przede wszystkim na to, dla jakich rozwiązań i w jakim zakresie te uproszczenia będą dostępne.
W ochronie roślin nie można patrzeć na każdą substancję w oderwaniu od całego systemu. Jeżeli z tego systemu znikają kolejne narzędzia, rolnik traci nie tylko możliwość zastosowania konkretnego rozwiązania – traci możliwość rotacji, zarządzania odpornością i wyboru strategii ochrony odpowiedniej do warunków w danym sezonie. Dlatego problem kurczącego się katalogu środków ma bezpośrednie przełożenie na przewidywalność produkcji i jej wynik ekonomiczny. Omnibus powinien odpowiadać właśnie na ten problem, a nie tylko skracać wybrane procedury administracyjne.
Postulaty PSOR:
- Tekst kompromisowy nadal skupia się na podejściu niskiego ryzyka, ograniczając zakres uproszczeń i przyspieszonych działań do rozwiązań o niskim ryzyku, które stanowią marginalny udział w obecnej ochronie roślin. Takie podejście nie przyniesie żadnych wymiernych korzyści rolnikom i nie rozwiąże problemu kurczącego się katalogu środków ochrony roślin. Popierając tak mało ambitny tekst, Polska podważy cele wzmocnienia konkurencyjności sektora rolniczego, usprawnienia procedur zatwierdzania oraz usunięcia przeszkód dla innowacji – zamieniając Omnibus w zmarnowaną szansę.
- Aby osiągnąć te cele, Polska powinna wspierać rozszerzenie zakresu przyspieszających działań na wszystkie innowacje w ochronie roślin – zarówno konwencjonalne, jak i biologiczne. Proponowane podejście jednej strefy dla nowych ŚOR jest krokiem w dobrym kierunku, ale nie przyczyni się do szybszego dostępu do rynku nowych rozwiązań. Z drugiej strony, rozszerzenie przyspieszonych ścieżek– takich jak tymczasowe zezwolenia – na wszystkie produkty zawierające nowe substancje aktywne ustanowiłoby jasny i skuteczny mechanizm przyspieszania innowacji. Pozwoliłoby to rolnikom uzyskać dostęp do innowacyjnych narzędzi niezbędnych do rozwiązywania rosnących wyzwań agronomicznych i zmniejszyć różnicę wobec rolników w krajach trzecich, gdzie innowacyjne rozwiązania trafiają na rynek znacznie szybciej.
- Przyjmujemy proponowane przedłużenie ochrony danych do 13 lat dla nowych produktów. Jednak okres ten powinien zostać wydłużony do 15 lat, aby zapewnić minimalny odpowiedni poziom ochrony. Co ważne, aby zachować zachęty dla firm do tworzenia wysokiej jakości badań wymaganych w celu odnowienia i przeglądu rozwiązań ochrony roślin oraz kontynuowania inwestycji w produkty – unikając dalszej utraty preparatów dla rolników – okres ochrony danych dla odnowień powinien zostać również wydłużony, z proponowanych 30 miesięcy do minimum pięciu lat.
Rolnicy nie potrzebują kolejnej kategorii „szybszych” procedur, jeśli w praktyce nie obejmie ona rozwiązań, których najbardziej brakuje na rynku. W ochronie roślin kluczowa jest dziś dostępność narzędzi pozwalających reagować na nowe presje agrofagów, zmiany klimatu i rosnące wymagania dotyczące produkcji. Jeżeli system będzie szybciej procedował jedynie niewielką część nowych rozwiązań, nie odwrócimy trendu kurczącego się katalogu dostępnych środków.
Dlatego o skuteczności Omnibusa nie powinien decydować sam fakt uproszczenia procedury, lecz jego realny wpływ na czas, po którym rolnik otrzyma nowe narzędzie do zastosowania w gospodarstwie. To właśnie ten efekt powinien być punktem odniesienia dla stanowiska Rady w trilogach. Jeżeli chcemy rzeczywiście wzmacniać konkurencyjność europejskiego rolnictwa, musimy skrócić drogę od innowacji do jej praktycznego zastosowania – przy zachowaniu wysokich standardów bezpieczeństwa.
Także stanowisko Crop Life Europe jest jednoznaczne, a europejscy przedstawiciele branży nie kryją rozczarowania:
Dzisiejsze stanowisko Rady to zmarnowana szansa na wprowadzenie znaczącego uproszczenia europejskiego systemu regulacyjnego w zakresie ochrony roślin. Po miesiącach negocjacji kompromis zawiera pewne pozytywne elementy, ale nie rozwiązuje problemów strukturalnych, które sprawiają, że system jest powolny, złożony i zasobochłonny. Kilka z najbardziej znaczących środków uproszczających zostało zawężonych, a pozostają istotne obawy dotyczące ochrony danych, wzajemnego uznania oraz dostępu rolników do szerokiego zakresu innowacyjnych rozwiązań.
Cała opinia Crop Life Europe dostępna pod linkiem: CropLife Europe reacts to European Council’s position on the Food and Feed Safety Omnibus – CropLife Europe
Kolejne kroki
Prezydencja Rady rozpocznie negocjacje z Parlamentem Europejskim, gdy ten przyjmie swoje stanowisko, z zamiarem szybkiego osiągnięcia tymczasowego porozumienia w sprawie ogólnego pakietu 'Omnibus X’ do końca 2026 roku. Zgodnie z harmonogramem głosowanie w komisjach PE planowane jest na 5 października, a głosowanie plenarne na 19 października.
