Polska należy do europejskiej czołówki pod względem skuteczności zbiórki opakowań po środkach ochrony roślin , a doświadczenia Systemu PSOR były jednym z tematów międzynarodowych warsztatów opakowaniowych w Walencji. Ekspertki Polskiego Stowarzyszenia Ochrony Roślin (PSOR) zaprezentowały polski model działania, rolę edukacji w budowaniu skutecznego systemu oraz
wyzwania związane z przyszłymi wymaganiami regulacyjnymi i rozwojem recyklingu.
Coroczne warsztaty opakowaniowe to przestrzeń wymiany doświadczeń między przedstawicielami krajowych systemów zbiórki opakowań po środkach ochrony roślin z różnych państw Europy. Spotkanie pozwala porównać stosowane rozwiązania, omówić wyniki i bariery organizacyjne oraz wypracowywać wspólne kierunki rozwoju gospodarki o obiegu zamkniętym.
Podczas tegorocznego spotkania w Walencji ekspertki PSOR przedstawiły doświadczenia funkcjonującego od 2004 roku systemu zbiórki opakowań. Prezentacja obejmowała cztery kluczowe obszary: zasady działania Systemu PSOR, znaczenie edukacji i odpowiedzialnego postępowania z opakowaniami, przyszłe ramy regulacyjne związane z rozszerzoną odpowiedzialnością producenta (ROP) oraz wyzwania operacyjne i prawne.
Polska wśród liderów europejskiej zbiórki opakowań
Polska z ponad 80-procentową skutecznością zbiórki należy do grupy dojrzałych systemów zbiórki opakowań (mature programmes), które funkcjonują w 12 państwach członkowskich UE. Obok Polski są to m.in. Niemcy, Francja, Hiszpania, Portugalia i Belgia. Według danych przedstawionych podczas warsztatów w 2025 roku dedykowane systemy zbiórki i zagospodarowania opakowań po środkach ochrony roślin (CMS – Container Management Systems) funkcjonowały w 24 z 27 państw UE, obejmując ponad 95% plastikowych opakowań po środkach ochrony roślin wprowadzanych na unijny rynek.
Średni poziom zbiórki sztywnych opakowań z tworzyw sztucznych wyniósł w UE 70,9%, a w grupie dojrzałych systemów – 77,9%. W 11 państwach członkowskich systemy zbiórki osiągnęły założony przez branżę cel 75%. Na tym tle Polska utrzymuje bardzo wysoką skuteczność. W 2024 roku w ramach Systemu PSOR zebrano 2670 ton opakowań, osiągając rekordowy
poziom zbiórki 88%. Aż 92% zebranej masy skierowano do recyklingu.
Polski model opiera się na współpracy producentów i importerów środków ochrony roślin, punktów sprzedaży, rolników oraz operatora systemu. Kluczowe znaczenie mają dostępność punktów odbioru, bezpłatny zwrot opakowań dla użytkowników oraz konsekwentna edukacja.
Edukacja i odpowiedzialność – fundament skutecznego systemu
Jednym z tematów polskiej prezentacji była rola edukacji i odpowiedzialnego postępowania z opakowaniami w dalszym rozwoju systemów zbiórki. Cele europejskich inicjatyw w zakresie gospodarowania opakowaniami wykraczają bowiem poza sam poziom zbiórki. Obejmują ograniczanie powstawania odpadów niebezpiecznych, minimalizowanie narażenia ludzi i środowiska na pozostałości środków ochrony roślin, maksymalizowanie zbiórki opakowań oraz rozwijanie bezpiecznego recyklingu wartościowych surowców.
W praktyce oznacza to m.in. promowanie właściwego, trzykrotnego płukania opakowań, budowanie dostępnych systemów ich odbioru oraz edukowanie użytkowników na każdym etapie postępowania z opakowaniami. Doświadczenia Systemu PSOR pokazują, że wysoka skuteczność zbiórki jest rezultatem nie tylko dobrze zorganizowanej infrastruktury, ale również wieloletniej
współpracy i budowania właściwych nawyków wśród rolników.
Europa rozwija systemy zbiórki i recyklingu
Warsztaty w Walencji były także okazją do podsumowania realizacji zobowiązań CropLife Europe dotyczących gospodarki o obiegu zamkniętym, ogłoszonych w 2020 roku. W ciągu pięciu lat liczba państw UE posiadających systemy zbiórki wzrosła z 19 do 24, a średni poziom zbiórki opakowań z tworzyw sztucznych zwiększył się z 65% do około 71%. Według danych za 2025 rok 91,6% zebranych tworzyw sztucznych przekazano do recyklingu. Odpowiada to 65% masy plastikowych opakowań wprowadzonych na rynek. W porównaniu z 2020 rokiem ilość tworzyw przekazywanych do recyklingu wzrosła o 34%.
Wyniki pokazują istotny postęp, ale także zróżnicowanie tempa rozwoju systemów w poszczególnych państwach. Obok 12 dojrzałych programów funkcjonują rozwiązania pilotażowe i niezależne, a w części krajów systemy pozostają na etapie projektowania. Wspólnym wyzwaniem jest dalsze zwiększanie skuteczności zbiórki oraz zapewnienie, aby jak największa część odzyskiwanych materiałów mogła być ponownie bezpiecznie wykorzystana.
Nowe wyzwania: PPWR, EPR i recykling w obiegu zamkniętym
Istotną część dyskusji w Walencji poświęcono przyszłym wymaganiom wynikającym z unijnego rozporządzenia w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (PPWR), a także roli krajowych systemów zbiórki w realizacji rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP).
Europejska branża ochrony roślin wskazuje kilka priorytetowych kierunków działania: projektowanie opakowań z myślą o recyklingu, rozwijanie recyklingu wysokiej jakości, harmonizację zasad oznakowania opakowań i opłat ROP oraz zwiększanie możliwości wykorzystania recyklatu pochodzącego ze zbiórki zużytych opakowań w produkcji nowych pojemników. Szczególne znaczenie ma rozwój tzw. recyklingu w obiegu zamkniętym.
Obecnie odzyskany w Systemie PSOR surowiec jest wykorzystywany m.in. do produkcji rur osłonowych do światłowodów. Ambicją europejskiej branży jest tworzenie warunków, w których odpowiednio przetworzony materiał mógłby ponownie znaleźć zastosowanie w produkcji opakowań po środkach ochrony roślin, przy zachowaniu wysokich standardów bezpieczeństwa. To wyzwanie wymagające nie tylko nowych technologii, ale również spójnych przepisów oraz współpracy producentów, recyklerów i operatorów systemów.
Polski System PSOR od ponad dwóch dekad pokazuje, że rozszerzona odpowiedzialność producenta może działać skutecznie w praktyce. Dziś, gdy Europa. koncentruje się na jakości recyklingu i zamykaniu obiegu surowców, doświadczenia Polski stanowią ważny punkt odniesienia dla dalszego rozwoju europejskich rozwiązań.
Udział ekspertek PSOR w warsztatach w Walencji był okazją zarówno do zaprezentowania polskich osiągnięć, jak i wymiany doświadczeń dotyczących przyszłości odpowiedzialnego gospodarowania opakowaniami w europejskim rolnictwie.
Więcej informacji:
System PSOR – zbiórka i recykling opakowań
CropLife Europe – wyniki zbiórki i recyklingu w Europie
CropLife Europe – Circular Economy Commitments
