W odpowiedzi na wyzwania, które stoją przed współczesnym rolnictwem, rolnicy potrzebują dostępu do zrównoważonego i nowoczesnego zestawu narzędzi, który obejmuje m.in. rozwiązania biologiczne, narzędzia cyfrowe i rolnictwo precyzyjne. Innowacje stały się dzisiaj koniecznością w strategii ochrony upraw. W nowoczesnym rolnictwie liczy się precyzja, bezpieczeństwo i efektywność.
Rolnicy mają do dyspozycji szereg innowacyjnych narzędzi, które stanowią uzupełnienie palety dostępnych rozwiązań w ochronie upraw. Są to: rolnictwo precyzyjne, narzędzia cyfrowe czy oraz systemy zamkniętego transferu (CTS).
Decyzje oparte na faktach
Rolnictwo precyzyjne to nowoczesny sposób zarządzania gospodarstwem, dzięki któremu wykonywane zabiegi są bardziej precyzyjne, skuteczne i ekonomiczne. Nowoczesne technologie pomagają zwiększyć efektywność produkcji, ograniczyć straty oraz zmniejszyć wpływ na środowisko. Kluczową rolę odgrywa tu precyzja działań. Wykorzystanie zaawansowanych technologii pozwala podejmować decyzje w oparciu o dane źródłowe. Narzędzia rolnictwa precyzyjnego umożliwiają:
- Monitorowanie stanu roślin, ocenę warunków glebowych oraz wczesne wykrywanie problemów (np. czujniki, drony). Zaletą tych rozwiązań jest wczesne wykrywanie problemu, co zwiększa skuteczność zabiegu i zmniejsza zużycie preparatów.
- Aplikowanie środków tylko tam, gdzie to potrzebne (Spot Spraying). Efektem są mniejsze koszty zabiegów i zakupu środków ochrony roślin.
- Analizę danych z różnych źródeł w celu kompleksowego zarządzania gospodarstwem. Wieloaspektowe podejście do zarządzania produkcją daje wymierne korzyści agrotechniczne, ekonomiczne i środowiskowe.
Narzędzia cyfrowe
Ich zadaniem jest ułatwienie rolnikom zarządzania gospodarstwem, tak aby było bardziej efektywne i opłacalne. Wiele dostępnych narzędzi wpisuje się w założenia rolnictwa zrównoważonego i wspiera rolników w produkcji zdrowej i bezpiecznej żywności.
Przykładem jest AgriGuide – innowacyjna platforma cyfrowa etykiet, której celem będzie ułatwienie stosowania środków ochrony roślin zgodnie z przepisami dzięki dostępowi do aktualnych informacji na etykietach (obecnie trwa pilotaż AgriGuide). Rolnicy, za pośrednictwem platformy, będą mieli dostęp do wszystkich etykiet środków ochrony roślin, możliwość elektronicznego prowadzenia dokumentacji oraz informacji na temat techniki stosowania produktów zgodnie z obowiązującymi przepisami. Przykład jak działa AgriGuide:
- Rolnik skanuje etykietę produktu.
- Po zeskanowaniu otrzymuje informacje dotyczące tego produktu m.in. instrukcję stosowania.
- Aplikacja gromadzi informację o zabiegach.
- W przyszłości będzie możliwość łączenia aplikacji z systemami zarządzania gospodarstwem i ciągnikami.
AgriGuide pomoże rolnikom w prowadzeniu gospodarstwa, zmniejszy obciążenie administracyjne, dzięki czemu rolnicy zyskają spokój, uporządkowanie i zgodność z przepisami.
Systemy zamkniętego transferu (CTS)
Najnowszym rozwiązaniem opracowanym przez branżę agrochemiczną są systemy zamkniętego transferu (Closed Transfer Systems – CTS). Tworzą one szczelne połączenie pomiędzy zbiornikiem opryskiwacza a pojemnikiem ze środkiem ochrony roślin. W ten sposób umożliwiają przelanie produktu w układzie zamkniętym, bez kontaktu operatora opryskiwacza ze stężonym produktem.
CTS umożliwia:
- Przelanie produktu w układzie zamkniętym.
- Zabezpieczenie operatora przed kontaktem ze stężonym produktem.
- Eliminację ryzyka rozlania produktu – zapobieganie zanieczyszczeniom miejscowym.
- Wypłukanie wnętrza pojemnika i urządzeń.
Jest to kluczowe dla bezpieczeństwa ludzi i środowiska, ponieważ stosując systemy zamkniętego transferu zapobiegamy zanieczyszczeniom miejscowym, które stanowią aż 75% wszystkich zanieczyszczeń powstających w wyniku nieprawidłowego stosowania środków ochrony roślin.
Problem wycofywania substancji – dlaczego technologia jest niezbędna?
Technologia wypełnia lukę w ochronie roślin, ponieważ problem wycofywania substancji czynnych środków ochrony roślin wciąż rośnie. Najnowsze dane pokazują, w ciągu ostatnich 6,5 lat nie zatwierdzono żadnej nowej substancji chemicznej. Rolnicy w tym czasie utracili natomiast 109 substancji czynnych środków ochrony roślin, w tym 84 substancje chemiczne i 25 biologicznych.
Taka sytuacja stanowi poważne wyzwanie dla europejskich i polskich rolników, którzy potrzebują narzędzi do prowadzenia opłacalnej ekonomicznie i wysoko jakościowej żywności. Tymczasem oczekiwania wobec produkcji żywności rosną, a paleta dostępnych środków ochrony roślin się kurczy.
Czy rolnicy korzystają z innowacji?
Wielu rolników ma obawy przed wdrażaniem innowacji w swoim gospodarstwie, bo uważają je za zbyt skomplikowane i kosztowne, a ryzyko wdrożenia zbyt wysokie. Tymczasem niemal każdy rolnik doświadczył sytuacji, w której po wykonaniu zabiegu ochrony roślin warunki pogodowe nagle się zmieniły. Często oznacza to stratę czasu, pieniędzy i plonu. Współczesne rolnictwo dostarcza rolnikom dostęp do narzędzi opartych na danych, które pozwalają działać precyzyjniej i ograniczać ryzyko.
Mimo to badanie przeprowadzone we wrześniu 2025 roku na zlecenie PSOR pokazało, że w ostatnich latach innowacje rzadko były wdrażane w gospodarstwach. Zaledwie 35% rolników zadeklarowało korzystanie z takich rozwiązań jak teledetekcja i mapowanie pól z użyciem dronów, aplikacje wspierające podejmowanie decyzji czy systemy zarządzania gospodarstwem. Pokazuje to, że mimo dostępnym na rynku rozwiązań potrzebna jest stała edukacja i komunikacja.
Aby zacząć zmianę w swoim gospodarstwie wystarczy jeden krok – zainstalowanie aplikacji do ewidencji zabiegów, rozmowa z doradcą, sprawdzenie prognozy z czujnika pogody. Innowacje to narzędzia, które są już dostępne i działają w tysiącach gospodarstw. Warto zacząć korzystać z nich już dziś lub sięgnąć po doradztwo, by dowiedzieć się jak to zrobić.
Zmiany systemowe
Innowacje rozwijają się, ale wciąż nie docierają do rolników wystarczająco szybko, dlatego potrzebne jest uproszczenie ram regulacyjnych. W odpowiedzi na rosnące wyzwania i potrzebę zapewnienia rolnikom narzędzi do prowadzenia gospodarstwa. Komisja Europejska opublikowała pakiet uproszczeń, których celem jest zmniejszenie obciążenia regulacyjnego. Kolejne miesiące będą decydujące, natomiast Omnibus Food & Feed Safety ma szansę stać się fundamentem bardziej nowoczesnych i przewidywalnych ram regulacyjnych w Europie.
—
Źródło danych: Openfield na zlecenie PSOR, Badanie opinii rolników nt. środków ochrony roślin, Wrzesień 2025 (N=300).
