W Światowy Dzień Pszczół przypominamy, że około 75% światowych upraw żywności zależy od zapylaczy (FAO). Efektywność produkcji i bezpieczeństwo żywnościowe zależy właśnie od nich. Dlatego tak ważna jest współpraca rolników i pszczelarzy.
Zapylacze pełnią jedną z najważniejszych funkcji w przyrodzie – zapylają rośliny. Ich obecność zapewnia stabilność ekosystemów, a w rolnictwie i ogrodnictwie wpływa na wzrost wielkości i jakości plonów. Opłacalność niektórych upraw, np. sadowniczych, jest całkowicie uzależniona od obecności owadów zapylających.
– mówi Małgorzata Bojańczyk, Dyrektor Generalna Polskiego Stowarzyszenia Ochrony Roślin.
Z badań przeprowadzonych na zlecenie Polskiego Stowarzyszenia Ochrony Roślin w 2025 roku, wynika, że 61% rolników w Polsce współpracuje z pszczelarzami, a 25% robi to regularnie. Podstawą tej współpracy jest dialog, edukacja i wzajemne zaufanie rolników i pszczelarzy.
Pomagają w tym inicjatywy takie jak Kodeks Dobrej Współpracy Rolników i Pszczelarzy, opracowany wspólnie przez PSOR z patronami akcji „Pomagamy pszczołom bez lipy”. Kodeks zawiera zbiór praktycznych wskazówek umożliwiających skuteczne, bezpieczne i przynoszące korzyści funkcjonowanie obu grup na jednym terenie w oparciu o trzy podstawowe zasady:
- wzajemne informowanie się rolników i pszczelarzy o lokalizacji pasiek i planowanych zabiegach,
- wykonywanie oprysków rolniczych wyłącznie po oblocie pszczół, zgodnie z informacjami na etykiecie,
- wspólne dbanie o siedliska pożytkowe i bioróżnorodność.
Kodeks to praktyczne narzędzie, które może realnie wpłynąć na poprawę współpracy w skali całego kraju. Dobrostan zapylaczy to fundament zrównoważonego rolnictwa. Właśnie dlatego potrzebujemy wspólnych standardów i komunikacji pomiędzy rolnikami a pszczelarzami.
– mówi Małgorzata Bojańczyk z PSOR.
Źródło: Raport PSOR „Klimat, środowisko, biznes”.
Owady zapylające to przede wszystkim różne gatunki pszczół, których na świecie jest około 25 000. W Polsce do tej pory stwierdzono występowanie około 500 gatunków pszczół. Wśród ważnych zapylaczy znajdują się również inne grupy owadów, takie jak motyle, bzygi, muchówki oraz chrząszcze. Zapylacze pełnią jedną z najważniejszych funkcji w przyrodzie – zapylają rośliny. Ich obecność zapewnia stabilność ekosystemów, a w rolnictwie i ogrodnictwie wpływa na wzrost wielkości i jakości plonów.
Tempo globalnych zmian w przyrodzie w ciągu ostatnich 50 lat jest największe w historii ludzkości, a zapylacze narażone są na szereg niekorzystnych zjawisk. Pszczoły padają ofiarą wielu niekorzystnych zjawisk, np. obecności szkodników i chorób, utraty siedlisk, następstw zmian klimatu oraz niedochowania prawidłowych praktyk rolniczych i pszczelarskich.
W Polsce główną przyczyną ginięcia pszczół miodnych jest warroza – choroba wywoływana przez pasożytnicze roztocza. Z kolei w okresie wczesnowiosennym dochodzi do tzw. strat zimowych, spowodowanych przymrozkami, a czasem brakiem wystarczających zapasów pokarmu w ulach. Coroczne badania pokazują, że zatrucia spowodowane nieprawidłowym wykonaniem oprysków stanowią ok. 1% przypadków ginięcia pszczół.
