Polskie Stowarzyszenie Ochrony Roślin

środki ochrony roślin

Środki ochrony roślin (fitofarmaceutyki) to mieszaniny i substancje przeznaczone do ochrony roślin uprawnych przed grzybami (fungicydy), sykodnikami (insektycydy) i chwastami (herbicydy). Znane są także pod nazwą pestycydy. Dzięki środkom ochrony roślin możliwe jest utrzymanie roślin w dobrej kondycji zdrowotnej. Stosowane są w rolnictwie, w ogrodnictwie (zarówno profesjonalnym jak i amatorskim), w obszarach miejskich, a także w leśnictwie. Chronią uprawy przed wpływem organizmów szkodliwych, zagrażających jakości i bezpieczeństwu naszej żywności.
Środki ochrony roślin są stosowanym w uprawie roślin odpowiednikiem lekarstw dla ludzi, a celem ich stosowania jest utrzymywanie roślin w dobrej kondycji.

Zapewniają wiele korzyści i są używane nie tylko w rolnictwie, lecz także w ogrodnictwie, sadownictwie i leśnictwie, jak również w ogródkach przydomowych i działkowych.

Łącząc najnowsze osiągnięcia nauki, techniki i technologii, zabezpieczają uprawy i płody rolne przed licznymi szkodnikami i chorobami, które stanowią zagrożenie nie tylko dla ich jakości, lecz także dla bezpieczeństwa konsumentów.

W branży środków ochrony roślin w Europie pracuje ponad 30 tys. osób, a kolejnych ok. 20 tys. pracowników jest zatrudnionych przy dystrybucji i obsłudze.

Wartość rynku produktów agrochemicznych w Europie w roku 2003 (w mln. euro):
  • Herbicydy: 2313 – 41%
  • Fungicydy: 2054 – 37%
  • Insektycydy: 948 – 17%
  • Pozostałe: 269 – 5%
CZY WIESZ, ŻE...
  • W Unii Europejskiej ok. 3% populacji wytwarza 75% żywności
  • W rolnictwie organicznym stosuje się pestycydy zarówno naturalne, jak i sztuczne.
  • Szacuje się, że w ciągu następnych 25 lat trzeba będzie wyprodukować dwa razy więcej żywności, niż w okresie poprzednich 10 tys. lat.

Przeciętna długość życia Europejczyków znacznie wzrosła, od kiedy dla większości normą stało się codzienne spożywanie świeżych warzyw i owoców. Okazało się to możliwe także dzięki stosowaniu pestycydów, które pomagają uzyskiwać stałe, wysokie plony.

Przeciętna długość życia Europejczyków znacznie wzrosła, od kiedy dla większości normą stało się codzienne spożywanie świeżych warzyw i owoców. Okazało się to możliwe także dzięki stosowaniu pestycydów, które pomagają uzyskiwać stałe, wysokie i bezpieczne plony.

Żywność – produkowana z roślin zarówno chronionych, jak i niechronionych – składa się z tysięcy związków chemicznych. W niedużych ilościach są one z łatwością przetwarzane przez organizm człowieka. W procesie tym nie ma różnicy między pestycydami naturalnymi a sztucznymi.

Regularne spożywanie świeżych warzyw i owoców stanowi ważny składnik zdrowej diety i pomaga zmniejszyć ryzyko wystąpienia takich chorób jak nowotwory, cukrzyca czy choroba wieńcowa.

W celu ochrony zdrowia powstały regulacje prawne wymagające przestrzegania ograniczeń pozostałości środków ochrony roślin w żywności w postaci wskaźników: dopuszczalna dawka dzienna (ADI – Acceptable Daily Intake), maksymalny poziom pozostałości (MRL – Maximum Residue Level) oraz maksymalna dawka jednorazowa(ARfD – Acute Reference Dose)
  • Dopuszczalna dawka dzienna (ADI) to taka, która przyjmowana codziennie przez całe życie nie spowodowałaby skutków szkodliwych dla zdrowia. Uwzględniono w niej duży współczynnik bezpieczeństwa.
  • Maksymalny poziom pozostałości (MRL) jest standardem handlowym i oznacza najwyższą ilość pozostałości, która może znajdować się w plonach, jeśli dany środek ochrony roślin został użyty zgodnie z instrukcją podaną na etykiecie. Jego ewentualna zawartość, nawet w ilości równej MRL, nie oznacza zagrożenia dla zdrowia, a stanowi jedynie wytyczną do sprawdzenia, czy został prawidłowo zastosowany.
  • Maksymalna dawka jednorazowa (ARfD) jest najwyższą dawką, która nie stwarza zagrożenia dla konsumenta przy jednorazowym spożyciu. Obecnie nie istnieje jeszcze powszechnie akceptowana metoda oceny ryzyka, zatem ARfD jest obliczana przy zastosowaniu bardzo ostrych kryteriów dla najgorszego przypadku.

ŻYCIE BEZ ŚRODKÓW OCHRONY ROŚLIN

Szkodniki i choroby powodują zarażenie i uszkodzenie plonów.

Rolnicy nie mogą sprzedać niskiej jakości produktów rolnych.

Zagrożony jest stabilny dostęp do żywności wysokiej jakości.

Podaż świeżych warzyw i owoców jest niższa, a ceny wyższe. Klientów nie stać na zakup świeżych warzyw i owoców.

Wybór świeżych warzyw i owoców ulega ograniczeniu. Konsumenci odczuwają negatywne skutki zdrowotne stosowania diety ubogiej w świeże składniki.

CZY WIESZ, ŻE...
W jednej filiżance kawy jest więcej znanych substancji rakotwórczych niż w pozostałościach środków ochrony roślin przyjmowanych z żywnością przez cały rok bez szkody dla zdrowia.

ROLNICTWO

Bez dostatecznego stosowania środków ochrony roślin plony szybko zostałyby zaatakowane i uszkodzone przez szkodliwe organizmy; stałyby się przez to nieatrakcyjne i trudno byłoby je sprzedać.

Środki ochrony roślin umożliwiły rolnikom podwojenie i zwiększenie elastyczności produkcji, dzięki czemu kraje europejskie stały się bardziej samowystarczalne w produkcji zbóż i innych płodów rolnych, co zaowocowało zmniejszeniem importu i poprawą bilansu handlowego Unii Europejskiej.

Środki ochrony roślin, umożliwiając produkcję zdrowszej żywności, zapewniają wyższe plony na mniejszym areale, a producenci i sklepy detaliczne mogą oferować żywność w cenach bardziej przystępnych dla wszystkich klientów.

Rolnicy cieszą się ze swoich plonów, a jednocześnie w tym samym stopniu, co konsumenci, angażują się w to, żeby ich produkty były bezpieczne w spożyciu.

Rolnicy bardzo uważnie stosują i prawidłowo przechowują środki ochrony roślin i dokładnie oceniają, które i ile należy użyć. Bezpieczeństwo stosowania środków ochrony roślin zostało wszechstronne sprawdzone, a ponadto są one celowo opracowane tak, żeby w naturalny sposób ulegały biodegradacji i zanikały w środowisku.

GDYBY OGRANICZYĆ UŻYCIE ŚRODKÓW OCHRONY ROŚLIN, TO NASTĄPIŁBY SPADEK:
  • plonów pszenicy i innych zbóż – o 40%,
  • produkcji nasion oleistych – o 50%,
  • zbiorów warzyw i owoców – o ponad 30%,
  • dochodów rolników europejskich – o 10 mld. euro,
  • łącznych dochodów w Unii Europejskiej – o 45 mld. euro.

OCHRONA ŚRODOWISKA

Konieczność wytwarzania żywności musi być zrównoważona z potrzebą ochrony środowiska. Branża ochrony roślin dużo inwestuje w badania i rozwój takich środków, które są specyficznie ukierunkowane, mają krótką żywotność i nie akumulują się w łańcuchu żywnościowym.

W Unii Europejskiej bardzo wysoki priorytet ma ochrona wód. Przed dopuszczeniem na rynek każdego środka ochrony roślin musi zostać udowodniona jego skuteczność i bezpieczeństwo zgodnie z wymaganiami europejskimi i poszczególnych krajów. Firmy muszą wytwarzać takie środki, które przy właściwym stosowaniu w rolnictwie nie przenikają do wód powierzchniowych i podziemnych.

Środki ochrony roślin umożliwiły wysoką wydajność produkcji rolnej, wskutek czego wytwarza się więcej ilości żywności na mniejszej powierzchni – areał pól uprawnych nie zwiększa się i ograniczona jest erozja gleby, pozwalając zachować naturalne habitaty dzikich zwierząt i w ten sposób chronić różnorodność gatunkową.

CZY WIESZ, ŻE...
W Unii Europejskiej dopuszczalny poziom pestycydów w wodzie pitnej wynosi jedną część na 10 mld (1 : 10 000 000 000) – czyli tyle, co 4 mm z długości równika kuli ziemskiej.

PRZEPISY UNII EUROPEJSKIEJ

Pestycydy w Unii Europejskiej podlegają najostrzejszym regulacjom prawnym spośród wszystkich środków chemicznych. Muszą zostać ocenione pod każdym względem: chemicznym i fizycznym, wpływu na środowisko, toksyczności, ekotoksyczności i pozostałości. Szczegółowe ramy prawne zapewniają wzięcie pod uwagę warunków lokalnych, przeprowadzenie właściwych badań i przedstawienie wyników spełniających najwyższe standardy naukowe. Dzięki regularnym ponownym ocenom także starsze środki muszą spełniać aktualne standardy bezpieczeństwa.

Wydanie europejskiej rejestracji musi zostać poprzedzone przeprowadzeniem ponad 100 szczegółowych badań wpływu na środowisko i zdrowie. Zabiera to przeciętnie 9 lat i kosztuje ponad 200 mln euro. Środki ochrony roślin zostają zatwierdzone dopiero, jeśli są skuteczne, można ich bezpiecznie używać i nie stwarzają niedopuszczalnego zagrożenia.

Ustawodawstwo:
  • Dyrektywa 91/414/EEC
  • Dyrektywa o zapobieganiu wypadkom – 1996/82/EC
  • Dyrektywa o środkach odżywczych dla dzieci – 1996/5/EEC i 1991/321/EEC
  • Dyrektywa o biotruciznach – 1998/8/EEC
  • Dyrektywa o klasyfikacji i oznakowaniu – 1999/45/EEC
  • Dyrektywa o wodzie pitnej – 1980/778/EEC
  • Przepisy EFSA – EC(02)178
  • Środki zakłócające działanie hormonów – COM(01)262
  • Dyrektywa o odpowiedzialności za środowisko – 2002/17/EEC
  • Dyrektywa o zasadach gospodarki wodnej – 2000/60/EEC
  • Propozycja dyrektywy o ochronie wód gruntowych – COM(03)550
  • Propozycja regulacji dotyczącej maksymalnego poziomu pozostałości – COM(03)117
Inne uregulowania:
  • Wspólna Polityka Rolna
  • Strategia kierunkowa ochrony gleb – COM(02)179
  • Strategia kierunkowa o użytkowaniu nienaruszającym równowagi ekologicznej – COM(02)349
CZY WIESZ, ŻE...
  • Pestycydy w Unii Europejskiej podlegają najostrzejszym regulacjom prawnym spośród wszystkich środków chemicznych.
  • Na jeden czynny składnik zarejestrowany do obrotu rynkowego przypada ponad 139 tys. innych, które nie wyszły poza etap koncepcyjno-rozwojowy.
  • Wprowadzenie środka ochrony roślin na rynek Unii Europejskiej zabiera przeciętnie 9 lat i kosztuje ponad 200 mln euro.

Polskie Stowarzyszenie Ochrony Roślin
00-074 Warszawa
ul. Trębacka 4
tel.: 022 630 98 95, 022 630 98 96
fax: 022 630 97 19